QOSER
''Kiziltepe''
Qasera me ya nû
Mardin'in Qoser ('Kızıltepe') ilçesinde, kurtarma kazısı yapılan alanda Roma dönemine ait "villa kalıntısı"nda deniz canlıları figürlü mozaikler bulundu.
11.12.2023
İlçe merkezine yaklaşık 30 kilometre uzaklıktaki Uzunkaya Mahallesi kırsalında, halk arasında Kela Hanma (Hanım Kalesi) olarak bilinen alanda kaçak kazı yapıldığı ihbarı üzerine görevliler incelemelerde bulundu. İncelemelerde, alanın mimari dokusunun tahrip edildiği ve alanda çok sayıda kaçak kazı çukurunun olduğu belirlendi.
Bunun üzerine Mardin Müze Müdürü Abdulgani Tarkan başkanlığında, uzman arkeolog ve sanat tarihçisi Volkan Bağlayıcı, Müze Uzmanı Arkeolog Mehmet Şan ve 6 işçi, Diyarbakır Restorasyon ve Konservasyon Bölge Laboratuvarı Müdürlüğünden de ekiplerin katılımıyla söz konusu bölgede 2 Ekim'de kurtarma kazısı başlatıldı.
Kazıda, Antik Roma'da merkezi bir yapı ve bu yapı etrafına yayılmış daha küçük ek yapıların oluşturduğu duvarlarla çevrili kırsal yerleşim yeri olan Villa rusticaya (çiftlik, kır evi) ait mozaik taban döşemeleri ortaya çıkarıldı.
Mozaiklerde balık pulu, yan yana dizilmiş üçgen, yatay ve dikey altıgen, birbirine bitişik sekizgen, kare içerisinde svastika (gamalı haç) motifleri, birbirine geçmeli kenarları yuvarlatılmış kare dizisinden oluşan kemer işi motifler, ağaç, su kuşu, ahtapot, balık, midye, fok, yılan balığı ve su bitkisi figürleri bulunuyor.
Mardin Müze Müdürü ve kazı başkanı Abdulgani Tarkan, Kızıltepe ve Artuklu ilçeleri arasında bulunan ormanlık alanda Roma dönemine ait yerleşim yerinde kurtarma kazısı yürüttüklerini söyledi.
O dönemde yönetici sınıfın kaldığı villanın kalıntılarının bulunduğunu belirten Tarkan, şöyle konuştu:
"Ancak alan sadece kırsal villadan ibaret değil. Güney yamacında farklı mimari kalıntıların olduğu alanlar var. Yaşam alanlarının yanında nekropol alanı da mevcut. 5. ve 7. yüzyıl dönemine tarihlenen bir alan. Burası bölgeye hakim bir tepede yönetici sınıfa ait bir aile tarafından kullanılmış kırsal bir villa. Kırsal villanın çevresinde hizmetkarlara ayrılmış, askerlerin kaldığı küçük odalar da yer alıyor."
- "Mozaikleri müzede sergilemeyi amaçlıyoruz"
Villanın tabanında yaklaşık 100 metrekare genişliğinde mozaiklerin ortaya çıkarıldığını anlatan Tarkan, bunların erken Bizans-Geç Roma dönemine tarihlenen, üzerinde hayvan figürlerinin yoğunlukta işlendiği mozaikler olduğunu kaydetti.
Mozaiklerin, bölgede daha önce gördükleriyle benzer olduğunu ifade eden Tarkan, "Ancak buradaki mozaiklerde hayvan figürlerinin yanında deniz canlılarını görüyoruz. Bu bölgede bir ilk. İlk defa Mardin bölgesinde yaptığımız kurtarma kazısında mozaiklerde deniz canlılarına rastladık. Bu deniz canlıları, ahtapot, çeşitli türlere ait balık figürleri ve balıkçı kuşları. Mozaiklerin daha fazla tahrip olmaması için kaldırılacak. Mozaikleri müzede sergilemeyi amaçlıyoruz." ifadelerini kullandı.
Avabûn û hembûna baregehên îslamo-faşîstên dagîrkeran MHP BI HINCET Û ALÎKARIYA PKK'ê li Qoser û li bajaren din ên Kurdistan'ê
hatin damezirandin. Li serdema me ne MHP qereqol û qişlayên artêşa tirka ji tirsa me dilerizîn û di bin xwe de dimîzîn.
Tel Ermel veya yaygın bilinen tarihi adıyla Qoser'in adı; Tepes/Höyük anlamına gelen kadim yerleşim adını ifade eder. Bölgenin öne çıkan tarihsel dönemeçleri şu şekildedir: • Antik Dönem ve Orta Çağ: Bölge tarih boyunca çok eski bir höyük yerleşimi olmuştur. İslam kaynaklarında daha sonraları Dunaysir, Osmanlı döneminde ise Koçhisar adıyla anılmıştır. • 640 Yılı: Bölge ilk kez İslam ordularının saldırılarına uğramıştır. • Artuklular Dönemi (11-12. Yüzyıl): Dunaysir (Kızıltepe) ismiyle bölge, bölgenin en önemli ticaret ve yerleşim merkezlerinden biri haline gelmiştir, halen de öyledir. Til Ermel ismi'nin 'Til Ermen' isminden geldiğini iddia edenler de vardır. Tabiiki olabilir. Trakya'dan Kürdistan'a göç eden ermenilerden bir zümre burada kalmış olabilir. Bu, kadim Kürdistan'ın bu topraklarının ermenilere ait olduğunun anlamını vermez. Örneğin Google Map'ı açın bakın ki Macaristan'da KURD asında bir kasaba vardır. Bu oranın kürdlere ait bir toprak olduğu anlamına gelmiyor. Bir zamanlar oraya bir kısım kürdlerin göç etmiş olduğu muhakkaktır.
