KURDISH DIGITAL REGISTER
For Kurdology - Research & Science


Home  |  Destpêk  |  Ana Sayfa

 

 

 

 

 

 

Kürdçe-Kurmancî Dilindeki Ruhani İlahiler. Kitap ermeni harfleriyle basılmıştır. Halep, 1933.
— Hrıstiyan Kürdlerin Dini Literatürü
https://www.saradistribution.com/christiankurds.htm

Derleyen:
G. Der Ghazarian

Pr. Uatiha Şirketil
Doğu’da Hristiyan Faaliyeti
(Action Chrétienne en Orient)

Halep
1933

Latin harfleriyle yaklaşık aktarım:

Erger Ruhanî — Ruhanî ilahiler / dinî ezgiler
Bi zimanê Kurmancî — Kurmancî dilinde
A. Hator — I. cilt

G. Der Ghazarian

Doğu’da Hristiyan Faaliyeti

Halep, 1933

_________

Գ. ՏԷՐ ՂԱԶԱՐԵԱՆ

ՊՐ. ՈՒԱՏԻՀԱ ՇԻՐՔԷԹԻԼ
Action Chrétienne en Orient

ՀԱԼԷՊ
1933

Latin harfleriyle yaklaşık olarak:

Erger Ruhanî
Bi zimanê Kurmancî
A. Hator — I. cilt

G. Der Ghazarian

Action Chrétienne en Orient

Halep, 1933

_________

Hristiyan Kürdler:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 



John Macdonald Kinneir
ourney through Asia Minor, Armenia, and Kurdistan in the Years 1813 and 1814: With Remarks on the Marches of Alexander and the Retreat of the Ten Thousand. 1813

 

1813 YILINDA KÜÇÜK ASYA, ERMENİSTAN VE KÜRDİSTAN’A YOLCULUK
Yüzbaşı John Macdonald Kinneir, bölgede yaşayan halkları tanımak ve Yunan komutan Ksenophon’un on bin askerle gerçekleştirdiği sefer sırasında Kürdistan’daki Karduç Dağları’na nasıl ulaştığını araştırmak amacıyla Kürdistan’a bir yolculuk yaptı. Bu yolculuğa ilişkin gözlemleri, 1818 yılında Londra’da yayımlanan bir kitapta kaleme alındı.

Kitabın adı şöyledir:
1813 ve 1814 Yıllarında Küçük Asya, Ermenistan ve Kürdistan Boyunca Yolculuk: İskender’in Seferleri ve On Binlerin Geri Çekilişi Üzerine Değerlendirmeler.
Kitabın yazarı John Macdonald Kinneir’dir. Kinneir; İngiliz Doğu Hindistan Şirketi hizmetinde yüzbaşı, Fort St. George kent komutanı ve Karnatik Nevvabı’nın sarayında siyasi temsilci olarak görev yapmıştır.
Kitap, 1818 yılında Londra’da, Albemarle Street’te bulunan John Murray Yayınevi tarafından yayımlanmıştır.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Au Kurdistan
-- Une Visite Apostolique (1905)

1905 yılında Kirmanşah Piskoposu François Desiré Jenne D’Or (Bağdat Papası ve Roma vekili) tarafından Kirmanşah ve Ninova’ya gerçekleştirilen nadir bir seyahat.

Doğu Kürdistan’daki Kirmanşah şehri üzerinden Musul şehrine, Ninova ülkesindeki kürd keldani köy ve şehirlerine; oradan da Al-Maadiyah, Akra ve Ziybar’ın dağ zirvelerine uzanan güzergâhın nadir bir belgelemesi.

20. yüzyılın başlarında Kürdistan’a gerçekleştirilen Katolik bir apostolik ziyareti konu alan, fransızca yazılmış son derece nadir bir eser.

Kitap, başta Musul, Ninova Ovası, Akra ve keldani yerleşimleri olmak üzere bölgedeki hristiyan topluluklarına dair değerli tarihî gözlemler ve tanıklıklar içermektedir. Döneminin önemli bir birinci el kaynağı niteliğindeki bu eser, Kürdistan’ın tarihine, kültürel çeşitliliğine ve dinî mirasına ışık tutan sıra dışı bir belge olarak öne çıkmaktadır.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

The book Narrative of a Residence in Koordistan was published in London in 1836 and consists of two volumes. It was written by the British orientalist, diplomat, and scholar Claudius James Rich, who died in 1821. The work contains a detailed description of Kurdistan, its cities, tribes, social life, and customs, and is regarded as one of the most important historical sources on Kurdistan in the nineteenth century.

 

(1836 yılında Londra'da yayımlanan Narrative of a Residence in Koordistan (Kürdistan'da Bir İkametin Anlatısı) adlı eser iki ciltten oluşmaktadır. Eser, 1821 yılında hayatını kaybeden İngiliz şarkiyatçı, diplomat ve araştırmacı Claudius James Rich tarafından kaleme alınmıştır. Kitap, Kürdistan'ın şehirleri, aşiretleri, toplumsal yaşamı ve gelenekleri hakkında ayrıntılı bilgiler içermekte olup, 19. yüzyıl Kürdistanı üzerine yazılmış en önemli tarihî kaynaklardan biri olarak kabul edilmektedir.)

 

 

 

PETER HEYLYN 1621: “KÜRDLER:
İRAN’IN GERÇEK SAHİPLERİ”

— Peter Heylyn / Büyük Dünyanın Küçük Bir Tanımı, 1621’de Oxford’da yayınlanmış


1621 yılında Oxford’da yayımlanan Büyük Dünyanın Küçük Bir Tanımı adlı eserinde Peter Heylyn çok dikkat çekici ve önemli bir gözlemde bulunur: Kürdlerin İran’ın gerçek sahipleri olduğu. Bu görüş, tarihsel ve kültürel gerçekler ışığında özellikle ilgi çekicidir.

Kürdler, Mezopotamya’nın en eski halklarından biri olup, binlerce yıllık bir kültürel mirasa sahip olan belirgin bir etnik ve dilsel topluluğu temsil ederler. Tarih boyunca Zagros platosu ve çevresinde geniş alanlarda yaşamış ve bölgedeki çeşitli krallıklar ve imparatorluklar aracılığıyla önemli bir rol oynamışlardır.

Heylyn, kürdlerin Mezopotamya kültürel peyzajının en merkezi ve özgün bileşenlerinden biri olduğunu vurgular. Bu ifade, kürdlerin Mezopotamya kültürel mirasını şekillendirmedeki tarihsel önemini yansıtır. Heylyn’in bu iddiası, kürdlerin tarım ve hayvan evcilleştirme sanatını keşfetmiş ve tarih boyunca yayılmasına katkıda bulunmuş olduklarını vurgulayan sonraki bilimsel bulgularla da örtüşür. Onların tarım, hayvancılık ve medeniyetin temel unsurlarına yaptığı katkılar, uygarlığın doğuşu ve gelişiminde merkezi bir rol oynadıklarını gösterir.

Kitap, kürdlerin Mezopotamya tarihindeki öncü rolünü vurgularken, kürd uygarlığının bölgenin çok yönlü kültürel mozaiği içinde kendi özgün karakterini koruduğunu da kabul eder. Heylyn’in çalışması, kürdlerin tarihsel önemini ve kültürel mirasını anlamak için derin bir bakış açısı sunarak, Mezopotamya’nın karmaşık tarihini anlamak isteyen herkes için önemli bir okuma niteliğindedir.

Kürdler erken Neolitik dönemdeki agrar ve pastoral üretim faaliyetleri neticesinde yarattıkları erken Neolitik PROTO-KÜRD DİLİ ile sadece Mezopotamya’nın maddi kültürünü etkilemekle kalmamış, aynı zamanda Mezopotamya’nın entelektüel ve ideolojik (dini) gelişimine de katkıda bulunmuştur. Bu kadar çok eski dönemlerde kürdler, bölgenin kökeni, siyaseti ve toplumsal yapısı hakkında bilgi aktaran zengin bir sözlü geleneğin taşıyıcısı olmuştur. Bu sözlü kültür, sadece kürdlerin değil, aynı zamanda Zagros bölgesi ve çevresindeki alanlarda yaşayan değişik kavim gruplarının kolektif bilincin oluşumuna da büyük katkı sağlamıştır.

Neolitik devrimin dili olan kürdçe, Hint-Avrupa dil ailesinin kadim bir kolunu oluşturur ve tarım ve hayvancılık sanatına dair fikirlerin yayılmasında önemli bir araç olmuştur. Tarih boyunca kürd lehçeleri, erken dönem toplumsal organizasyonlar, tarımsal ve pastoral bilgi hakkında önemli bilgiler veren arkaik formları ve kavramları korumuştur. Bu durum, kürdlerin dilsel mirasını Mezopotamya’nın erken uygarlıklarını anlamak için merkezi kılmaktadır.

Kürdlerin Zagros platosundaki coğrafi konumu, onları antik ticaret yolları ve Mezopotamya arasındaki kültürel etkileşimlerde stratejik bir rol üstlenmiştir. Genellikle agrar ve pastoral teknoloji, sanat ve yöntemlerinin aktarılmasında aracılık yapmışlardır. Heylyn’in gözlemi, kürdlerin sadece kültürün pasif alıcısı değil, aynı zamanda aktif şekillendiricisi olduklarını vurgular; bu, modern arkeolojik ve tarihsel çalışmalarla da uyumludur.

Kürdler arasındaki askeri ve siyasi yapılar, bölgedeki daha büyük imparatorlukların kurulmasından çok önce yüksek düzeyde örgütlenme ve devlet benzeri kurumlar olduğunu gösterir. Gutiler, mitanniler, kassitler, huriler ve erken medler ile Zagros devletleri gibi krallıkları, kürdlerin karmaşık toplumsal sistemler kurma ve topraklarını, köleci asurlular ve akadlar gibi üretmeyen toplayıcı, avci ve yağmacı güçlerden koruma yeteneklerinin örnekleridir. Bu, kürdlerin Mezopotamya gelişiminde tarihsel olarak merkezi bir aktör oldukları imajını güçlendirir.

Kültürel miras aynı zamanda sanat, mimari ve el sanatlarına da uzanır; kürdler, Mezopotamya stillerini etkileyen kabartmalar, seramik eserler ve dokumalarda belirgin izler bırakmıştır. Heylyn’in, kürdlerin medeniyet inşasındaki büyük rolünün çoğu Avrupalı tarihçiler tarafından, antik çağın yunan tarihçisi Herodot dışında, sıklıkla göz ardı edildiğine dikkat çekmesi önemlidir.

Kürdlerin, işgaller, sömürgeci çabalar ve kültürel asimilasyona rağmen kimliklerini koruma ve sürdürme yeteneği hayranlık uyandırıcıdır. Tarihleri, bir halkın hem kendi toprak ve kültürüne bağlı kalırken hem de daha geniş uygarlık gelişimini aktif olarak şekillendirebileceğinin bir örneğidir. Kürdlerin Mezopotamya tarihindeki merkezi rolünü kabul etmek, bölgenin çok yönlü kültürel mirasına daha adil ve nüanslı bir bakış sunar.

Goran Candan

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Asur-Babil çivi yazılı metinlerine göre Ermenistan, Kürdistan ve Batı İran

Karl Maximilian Streck (1861–1945)

Bu eser, 1898 yılında yayımlanmış bir doktora tezidir. Kitap, Asur ve Babil çivi yazılı metinlerine dayanarak antik çağda Kürdistan, Ermenistan ve kuzeybatı İran'ın tarihî coğrafyasını incelemektedir.

Eser, Almanya'nın Münih kentinde yayımlanmış olup, 1945 yılında vefat eden alman araştırmacı Karl Maximilian Streck (1861–1945) tarafından kaleme alınmıştır.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ferdinand Hennerbichler, The Origin of the Kurds (2004, Vienna)

Alman tarihçi Ferdinand Hennerbichler, kürdlerin kökenini ve neolitik döneme uzanan tarihsel gelişimlerini incelediği iddialarını özellikle şu eserinde ortaya koymuştur: Ferdinand Hennerbichler (2004) şu ifadeyi kullanır: “izlenebilir en erken Neolitik dönemden beri Kürdistan’da yaşayan kürdler”.

Bu çalışmada Hennerbichler, kürdlerin kökenini “Proto-Kurds” kavramıyla açıklayarak onların Zagroslar ve Bereketli Hilal’in neolitik toplumlarıyla bağlantılı olduğunu, hatta kimi bölümlerde Balkan–Anatolia hattından göç eden toplulukların kürdlerle tarihsel bağlar kurmuş olabildiklerini öne sürer.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Kürdler Hakkında Notlar (Rusça: Zametki o Kurdakh), 1896 yılında Tiflis'te yayımlanmış olup, Genelkurmay Kurmay Albayı Vladimir Aleksandroviç Kartsov tarafından kaleme alınmıştır. Eser, kürdler üzerine yazılmış erken dönem rus askerî-tarihî araştırmalarından biri olup, hem yazarın kendi gözlemlerine hem de önceki kaynaklara dayanmaktadır.

_________

ZAMETKI O KURDAKH

General'nago Shtaba Polkovnik
Kartsov.

Tiflis'

Tipografiya kanz. Glavnago gr. ch. na Kavkaze, Loris-Melik., ul., dom kn.

1896.

Om man i stället återger texten i modern rysk translitterering blir det:

Zametki o Kurdakh
Generalnogo Shtaba Polkovnik Kartsov.
Tiflis.
Tipografiya kantselyarii Glavnonachal'stvuyushchego grazhdanskoi chast'yu na Kavkaze, Loris-Melikovskaya ulitsa.
1896.

Den svenska översättningen av titelsidan är:

Anteckningar om kurderna
av överste Kartsov vid Generalstaben.
Tiflis, 1896.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Roger Lescot:
«De race et de langue kurde, les Yezidis…»

”Ezidiler KÜRDTÜR ve dilleri kürdçe’dir.”

Publié à Beyrouth en 1938, dans le tome V des Mémoires de l’Institut français de Damas.

Lescot, ezidilerin en önemli topluluklarının Güney Kürdistan’da bulunduğunu belirterek özellikle şu bölgeleri zikretmektedir:

* Musul’un kuzeydoğusunda yer alan ve ezidi toplumunun dinî merkezi olan Şêxan,
* Musul’un batısındaki Şingal bölgesi.

1. Kitabın tam adı **Enquête sur les Yézidis de Syrie et du Djebel Sindjâr**dır. Türkçesi: “Suriye ve Sincar Dağı Ezidileri Üzerine Araştırma.”
2. Ezidilerin “başlıca Şeyhan ve Sincar’da yoğunlaştığı” belirtilmektedir. Lescot’nun asıl ifadesi daha kesindir: Ezidilerin en önemli topluluklarının bu bölgelerde bulunduğunu söyler. Ayrıca Türkiye, İran, Sovyet Ermenistanı ve Suriye’de yaşayan ezidi topluluklarından da söz eder.

Kitap Roger Lescot tarafından yazılmış, 1938 yılında Beyrut’ta yayımlanmış ve Şam Fransız Enstitüsü Araştırmaları’nın V. cildi olarak basılmıştır.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Click here!
 To go to the previous page (1)

 

 

WORKS ABOUT KURDS & KURDISTAN

 

 

GRANBUHA KURDÎ

 

 

 


Foundation For Kurdish Library & Museum