FOLKLORA KURDÎ

Home  |  Destpêk  |  Ana Sayfa

 

''Kürd kültürü çok güçlü ve zengindir. Kürd folklorü ve sözlü anlatım komşu halkları etkilemiş ve yayılmıştır. Özellikle türkler birçok kürdçe eser ve şarkıyı kendi dillerine çevirmiştir.''

Doğubilimci M.Wagner

 

KÜRDLER TEK TEK OYNAMAZ - TOPLU HALAY ÇEKER (DANS EDER)

Kürdler türkler, araplar veya acemler (farslar) gibi tek başına (solo) oynamaz, çifte telli havalarında göbek atmaz. Kürdler GOVEND denilen toplu şekilde dans eder, oynar, yani halay çeker. Govend oyunu kürdlerin en az 5 000 yıllık dans, sema kültürüdür.

Bu son zamanlarda ve özellkle Xapo ve hdp-çevrelerinde kürdlerin bu güzel, kadim ve anlamlı kültür geleneğini bozan türkler gibi çifte telli göbeği atan kürdler ÇOK ÇİRKİN bir davranış sergilemektedir.

Govend (halay) dansı kürdlerin toplu üretim tarihiyle ilgili bir kültür ve töredir ve bu töre kürdlerden yayılarak, kürdlerin kadim komşuları yunanlılara geçmiştir. Ermeniler Trakya bölgesinden gelip Kürdistan coğrafyasına yakın bir yerde konuşlandıktan sonra, yunanlılar gibi çoğu tarihi kültürel değerlerini en ilk tarım ve pastoral toplumu olan kürdleri taklit ederek edinmişlerdir.

Örneğin govend oyunu şarap üretme kültüründen gelmektedir. Üzümü tam ezip bütün suyunu çıkarabilmek için şarap üzümü üzerinde tepinip neşeli kafiyeli, manzumeli şarılarak söylemek alışkanlığından, kültüründen gelmektedir. Şarab üzümlerinin çok iyi ezilmesi için, beş tempolu bir ayak tepinmesi ile şarap üzümleri üzerinde oynanmıştır.



Daha fazla bilgi için: Buraya Tıkla

 

 

 

 

 

 

Suwaro

“Kürdçe şarkılar Müküs’te yaşayan ermeniler arasında çok seviliyor. Ermeni halkı kürdçe şarkıları o kadar seviyor ki ermenice şarkıların yerini kürdçe şarkılar almış…”


I. A. Orbeli, 1911

Kürd halk oyunları kadar zengin ve çeşitli başka bir halk oyunu dünyada az bulunur. Hem oynayın ve hemde oynatın. Bu vesile ile de bir araya gelip birlikte güzel, hoş ve anlamlı vakit geçirmiş olursunuz. Hatta birlik olmanıza bile kaynak olabilir. Bu konuda İsveç Kürd Federasyonu gibi şimdiye kadar mangalda kül, kasada kürdlere ait para bırakmayan İsveç ve Avrupa’nın diğer yerlerindeki diaspora örgütlenmelerini göreve çağırıyoruz. Daha çok geç olmadan bu basit işi becerin lütfen. Ülkede ise çok acilen, hemen başlanmalı bu çalışmalara. Goran Candan 21.03.2019

 

 

 

 

 

Kürd folklor oyunları tıpkı yahudi kürdlerin yapyığı gibi hem kitleselleşmeli ve hemde uluslar arasılaşmalıdır.
Çünkü güzel olduğu kadar da çok enteresan bir kültürel tarihe sahiptir. Neolitik Dönem Kültürünü yaratan kürdlerin neolitik dönemden beri
oynadıkları ve insanlığa miras bıraktığı derin tarihli güzel bir kültürel gelenektir.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Piştiya Diyarbekrê

''Skillnaden mellan turkisk och kurdisk kultur bör osynliggöras och de kulturella evenemang som heter orientaliska nätter, folkdans- etc, som organiseras av kurder bör hanteras enligt det turkiska kulturarvet och de bör omstruktureras så att de representerar den turkiska kulturen. Genom att utnyttja våra nya tekniska möjligheter bör vi förhindra dem att lyssna på de tre utrikiska kurdiska radiosändningar. Postcensur bör användas mer brett mot kurdisk korrespondens och publikationer. I linje med dessa kan även politiska ingripanden och störningar organiseras” Rapporter med frasen "konfidentiellt" och analyser innehållande rekommendationer skickas till guvernörskapen. I detta sammanhang publicerades till och med en tidning under namnet Yurd Yolu (Fosterlandets väg) 1938 i centrala Bitlis

’(''Türk ve Kürt kültürü arasındaki fark görünmez şekle sokulmalı ve onların tertip ettiği Şark geceleri, folklor ve kültür gayretleri maarif ve kültür sistemimize göre ele alınıp Türk kültürüne temsil edilmelerine çalışılmalıdır. Yeni teknik imkânlarımızdan faydalanarak neşriyat yapan üç dış radyonun dinlenmesine mâni olunmalıdır. Posta sansürü Kürt muhaberat ve neşriyatına karşı daha geniş ölçüde işletilmelidir. Bunlarla uyumlu olarak politik müdahale ve karıştırmalar da tertip olunabilir’ gizli ibareli raporlar ve tavsiye içerikli analizler valiliklere gönderilir. Bu kapsamda Bitlis merkezde Yurd Yolu adıyla 1938 yılında bir gazete de dahi çıkartılır''.)

 

 

 

 

 

 

 

Daweta kurda, Tiflîs. Şêwekar: Anton Mîrzoêv

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Serokkomarê Îsraîlê Shîmon Peres li govenda kurdî

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Irkçı-inkarcı, asimilasyoncu türk tv'lerinde sık sık kürdler sözleri türkçelerştirilmiş kürdçe şarkılar eşiliğinde oynatılıyor ve buna 'birlikte yaşamak', 'halkların kardeşliği' falan deniyor!

Oysa, kürd stranlarını ve diğer kültürel değerlerini çalarak, sözlerini ve içeriğini değiştirerek, kendi dillerine tercüme ederek ve kürdleri de bu suni, yapma, çalıntı stranlar eşliğinde oynatmak eşitlikçi ve saygın bir birlikte yaşamak koşulu asla değildir, tam tersine hiçbir kültürel değer sahibi olmayanların kürd kültür değerlerini yağmalamanın yolunu meşrulaştırmaktır. Kürdlerin binlerce senelik derin bir kültürü vardır, peki türklerin neyi var? Kürdler tarih sahnesinde varken ne çölde araplar, ne steplerde türk ve nede medeniyet sokaklarında yalınayak parsekler vardı. Bütün bunlar belgeli ve ispatlı tarihi olgulardır. Sadece kürd liderler bunu bilmiyor. Kürd tarihini bilmedikleri için de mazlum kürd halkına kaba kölelikten başka hiçbir anlama gelmeyen islam ümmeti sınırları içinde kalmayı telkin ediyorlar veya sahte enternasyonalizmin sahte ve yalan halkların kardeşliği safsatasını yutturmaya çalışıyorlar.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Rêzdar Kak Zaken û hevalên wî li Newroza 2019an li Ûrşelîmê (Qudsê)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Rêzdar Kak Zaken & Zacharia & û hevalên wî li Newroza 2019an li Ûrşelîmê (Qudsê)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Folklorvanên kurd ji Diyarbekrê

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Kurdên Sovyeta berê

Ha kişû kişû kiş mirîşkê
Tew mirîşka min a reş e
Hêkan dike sedûşeş e
Ha kişûûûû...

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Folklorvanên kurd ji Diyarbekrê

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Kurdistan

Kurdish folkloric dance from the Kurdish Çolig (Bîngol) province

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Folklorvanên kurd ji Diyarbekrê

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Kurda Anatolya Navîn

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Soldan Abdurahman BULUT ve Paşa Böçkün

Vefatının 38 . yıl dönümü (1981) saygı ve sevgi ile anıyorum. Genç yaşında henüz 20 li yaşlarda iken kayıp etmiştik. Sevgili Paşa'yla birlikte Diyarbakır tarihinde ilk kez 1978'de Diyarbakır Lisesi halkoyunları ekibiyle Diyarbekir folklorunu Polonya'da temsil ederek birincilik ödülünü almışlardı. Mekanı cennet olsun.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Kurdê Qefqazê yê sed sal berê

 

Kurdên Qefqazê yên îroyîn

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Xemla folklorîkî ya kurdên Xorosanê

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Solda sarhoş edici kürd folkloru müziği ve ritmiyle coşmuş genç Ehmed Bîlal hemşehrisi Paşa Böçkün ile - Saşda ihtiyar delikanlı Ahmed Bîlal

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ehmed Bîlal'in Diyarbekir Kürd folkloru ile ilgili araştıma kitabı

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Folklora kurdên êzdî, Rewan/Arran (Qefqaz)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Dance: An unique signature of Kurdish identity

Goran Sabah Ghafour

 

 

 

ERBIL (Kurdistan 24) – Kurdish dance is a wonder. Each town has its own signature dance, and each dance has its own regional distinction and name. The wonder is that there are hundreds of documented Kurdish dances, each one with its own unique rules and movements.

As a result, many dances have yet to be named or even categorized in South Kurdistan, North Kurdistan, East Kurdistan, and West Kurdistan, the Kurdish-populated regions of Iraq, Turkey, Iran, and Syria. Several Kurdistans; so many dances!

Shayee, Govand, Helparke, and Dilan, are four terms for dancing in the Kurdish language, from which one can get a glimpse of the rich culture and long history of the land and people.

“These words are well-known, but there are so many other regional words for dancing such as Chopi, Gopand, Zamawand, and Lohan,” said Kayfi Kareem, a linguist specializing in various dialects of the Kurdish language.

Circle, semi-circle, and straight-line are the three main types of basic movement styles that those who participate must know well. All types of Kurdish dance are done in groups, usually with both men and women dancing together. The performers stand next to one another, shoulder to shoulder, linked by interlacing fingers or by placing one’s hands across each of their dancing neighbors’ lower backs.

The movements and interactions between dancers aligns with aspects of the character and nature of greater Kurdish society.

“Kurdish dance is not individualistic,” said Serbast Karwan, an expert in the field. “It is a community or collective dance, and that reflects the Kurdish society; a collective society.”

Kurmanji and Sorani, two overarching types of Kurdish dance, come from both Kurmanji and Sorani dialects of the Kurdish language. Each dialect has its own specific music for its own special dance.

The movements of Kurmanji dance tend to be sharp, energetic, and complicated, with the body held erect and with participants holding tightly onto each other.

Sorani dance typically has simpler features and steps, with one’s shoulders being continually raised and dropped and the body swaying in a bending, fluid style.

“Kurmanji dance includes Keciko, Cepikli, Garzane, Papuri, Meyroke, Temilav, and Ceceno,” explains Karwan. “Sorani dance includes Gerdun, Cepi, Khanim, Dupa, and Sepeyi.”

Shekhani dance, he said, “is common in Badinan areas such as in Duhok and Zakho.”

The one who leads a Kurdish dance organizes how the space and steps will be utilized. There are different terms for dance leaders, such as the Sergovand, Sercem, and Serchopi. A Gawani, conversely, is another dancer with responsibilities at the back, or end of the chain of people who is responsible to close the line or circle and keep the movement clean and in the traditional fashion.

Kurdish people from multiple nations commonly dance during celebrations such as the Kurdish New Year of Newroz, at weddings, birthdays, picnics, and any other social gatherings.

Each village, each town, and each region has different dances to express different feelings, ideas, or traditions.

“In the Hawraman region, dancers get together for a tough dance in snowy winter to warm up,” Karwan noted. “They wear specific Kurdish costumes such as the balak, klash, pastak, klaw, and jamana.”

With the popular spread of various Western culture across the world, young people in Kurdistan have welcomed Western-style dances and established multiple small groups to perform them and celebrate an interesting mix of methods, according to Karwan.

“The new generation is more responsive to the western dance than to the local one,” he noted. “And that is a bell that warns us to do better to maintain our culture and identity.”

As a counter-reaction to many Western-style dance troupes, some young people have founded local Kurdish dance clubs that perform professionally in the old way at weddings, ceremonies, and seen often on video clips posted on social media.

“The professional Kurdish dance clubs have revived the culture and they perform at a different level,” said Soran Safeen, owner of the Helperkei Kurdi dance club, adding, “The dancers perform in a specific uniform and that distinguishes them from other clubs.”

Safeen also added that although these professional dance groups are often paid for their art, the fundamental aim is to protect an irreplaceable part of the Kurdish identity.

“Our people cannot live without dancing,” he remarked, “and that spirit has kept us alive for centuries.”

Read More: Hip-hop dancers in Erbil aim to unite all four parts of Kurdistan

Kurdistan24

Govenda kurdên bajarê Göteborg'ê, Swêd (2016)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Di sala 2002an de li paytextê kurdan Dîyarbekirê festîvaleke çandî ya mezin çêbû. Gelek nivîskar û hunermend ji beşên Kurdistanê û ji welatên Ewrûpayê hatibûn.
Ev wêneyê jêrîn min di vê festîvalê de girtiye. Bi dirêjahiya hefteyekî Dîyarbekir bû navenda edebîyat, huner û çandê.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Govenda kurdên Xorasanê c1910

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

6000 sal berê jinên me govendê digrin, li Aryanamê.
Govenda li ser weşiyên tirî, bo eciqandinê .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Zurnevanê Diyarbekrî

 

 

 

 

FOLKLOR A KURDÊN JEW

Bavê Shivan/ MEDOKE MELÊ

Heciyê Cindî/ FOLKLORA KURMANCA

 

SADIQ ZEKERÎA

 


NIVÎSÊN DIN

 

 

 


Foundation For Kurdish Library & Museum